ทำไมใครๆ ก็ไม่รัก Comic Sans

Read it in Loop | Loopless

➜  เมื่อพูดถึงแบบตัวอักษรที่ได้รับความนิยมมากที่สุด ชื่อแรกๆ ที่จะถูกพูดถึงก็คงจะหนีไม่พ้นชื่อของ เฮลเวทิก้า (Helvetica) ซึ่งเป็นที่ยอมรับและเป็นที่ชื่นชอบของคนทั่วโลก แต่ในทางกลับกันถ้าพูดถึงแบบตัวอักษรที่มีความนิยมในทางลบมากที่สุด คอมิค แซนส์ (Comic Sans) คงอยู่ในอันดับหนึ่งแทบจะทุกสำนัก สิ่งที่ทั้งคู่ให้ผลลัพธ์ในทิศทางเดียวกันก็คือความนิยมในการใช้งานที่แทบจะเห็นได้ในทุกๆ ที่จากสื่อประเภทต่างๆ แต่กลับได้รับเสียงตอบรับที่อยู่คนละฝั่งเลยทีเดียว

จากความนิยมที่ได้รับจากผู้ใช้เป็นอย่างมาก จนเริ่มมีการถกเถียงกันถึงการใช้งานที่มากเกินความจำเป็นทั้งในเอกสารที่ต้องการความเป็นทางการ ป้ายร้านค้าต่างๆ รวมไปถึงการใช้งานในสถาบันการศึกษาอย่างโรงเรียน จนถึงเคยขั้นมีการประท้วงการใช้งานของแบบตัวอักษรชนิดนี้ แน่นอนว่าก็ย่อมมีผู้ที่เห็นด้วยและเห็นต่าง ทั้งยังเคยถูกยกเป็นประเด็นถกเถียงกันหลายต่อหลายครั้ง นอกจากนี้ คอมิค แซนส์ ยังปรากฏอยู่ในเหตุการณ์สำคัญๆ อีกมากมายตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

หลายๆ คนคงจะมีคำตอบอยู่บ้าง ถึงรูปร่างหน้าตาของ คอมิค แซนส์ ที่เห็นพ้องต้องกันว่าเพราะมันหน้าตาไม่สวยและยังดูเหมือนกับลายมือเด็ก แต่ก็ทำความเข้าใจไม่ได้ว่าทำไมมันถึงเป็นที่นิยมของคนทั่วๆ ไปมากนัก แต่ก่อนที่เราจะไปหาข้อสรุปเรามาทำความรู้จักกับ คอมิค แซนส์ กันก่อนดีกว่า

คอมิค แซนส์ คือตัวอักษรแบบลายมือที่ออกแบบโดย วินเซนท์ คอนแนร์ (Vincent Connare) ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจมาจากตัวหนังสือ (Lettering) ในหนังสือการ์ตูนที่อยู่ในที่ทำงานของเขา โดยมีเจตนาจะสร้างแบบตัวอักษรขึ้นมาเพื่อใช้ในคำพูด (Bubble Speech) ในโปรแกรมไมโครซอฟท์ บ็อบ (Microsoft Bob) แต่ไม่สามารถออกแบบเสร็จได้ทันจึงไม่ได้ถูกใช้ในโปรแกรมดังกล่าว ต่อมา คอมิค แซนส์ ได้ถูกเปิดเผยครั้งแรกในปี 1994 และได้ถูกบรรจุอยู่ในระบบปฏิบัติการวินโดว์ 95 พลัส! แพค (Windows 95 Plus! Pack) และในโปรแกรมอื่นๆ เช่น ทรีดี มูวี เมคเกอร์ (3D Movie Maker) โดยในปัจจุบันได้ถูกบรรจุอยู่ในระบบปฏิบัติการวินโดวส์ (Windows) และแมคโอเอส (MacOS)

โครงสร้างของตัวแบบจะมีลักษณะของการเดินเส้นแบบเส้นเดี่ยว (Monoline) ที่เกิดมาจากการเขียนของปากกาและมีความเป็นลายมือที่ชัดเจน เป็นแบบตัวอักษรที่ถูกออกแบบมาเพื่อใช้ในหน้าจอคอมพิวเตอร์ ซึ่งเมื่อเทียบกับแบบตัวอักษรแบบอื่นๆ ณ เวลานั้นที่ถูกทำขึ้นมาจากโครงสร้างของตัวพิมพ์จะพบว่า คอมิค แซนส์ สามารถแสดงผลได้ดีกว่า ซึ่งหมายถึงการอ่านได้ง่ายและสบายตากว่าแบบอื่นๆ ประกอบกับช่วงเวลาการเกิดขึ้นของ คอมิค แซนส์ เป็นช่วงที่เทคโนโลยีการพิมพ์ที่เริ่มกระจายสู่ระดับครัวเรือน ผู้ใช้งานทั่วไปเริ่มมีความสามารถที่จะตัดสินใจออกแบบ เลือกตัวหนังสือที่ต้องการ และพิมพ์ใช้งานได้ด้วยตนเอง จึงไม่น่าแปลกใจที่จะเป็นที่นิยมเป็นอย่างมากจากระดับครัวเรือนไปถึงระดับองค์กรได้ในเวลาอันรวดเร็ว โดยเฉพาะในกลุ่มสถาบันการศึกษา ไล่เรียงจนมาถึงยุคอินเตอร์เน็ต ก็ยังพบว่ามีการนำไปใช้ในการสร้างเว็บไซต์หรือแม้แต่ในอีเมล

ในขณะเดียวกันการเติบโตขึ้นของอุตสาหกรรมการออกแบบได้สร้างกลุ่มคนที่มีความเข้าใจในเรื่องของการออกแบบ การจัดวาง และการเลือกใช้แบบตัวอักษรมากขึ้น โดยกลุ่มคนเหล่านี้คือกลุ่มคนที่พยายามสร้างแรงขับเคลื่อนของการบอกกับผู้คนถึงความเลวร้ายของการใช้ คอมิค แซนส์ และแน่นอนว่ามีทั้งผู้เห็นด้วยและมีผู้เห็นต่างกันไป

ก่อนที่เราจะเกลียด คอมิค แซนส์ เราควรทำความเข้าใจร่วมกันก่อนว่าทำไมมันถึงเป็นแบบตัวอักษรที่แย่ ด้วยความที่หน้าตาแบบตัวอักษร (Typeface) เป็นตัวอักษรแบบลายมือจึงเป็นเรื่องตัดสินได้ยากว่ามันดีหรือไม่ดี เพราะหลายๆ ครั้งสิ่งที่คนมองว่าเป็นปัญหาอาจจะเกิดมาจากข้อจำกัดหรือเจตนาข้องผู้ออกแบบก็เป็นได้ ระยะห่างระหว่างตัวอักษร (Spacing) และระยะห่างเฉพาะ (Kerning) จะพบว่าจะมีปัญหาให้เห็นอยู่ในการประกอบคำบางคำ แต่ถ้าเรามองว่าเป็นลายมือ ก็จะสามารถอะลุ่มอล่วยได้ เพราะธรรมชาติของลายมือเองก็อนุญาตมีข้อผิดพลาด (Error) ที่มาจากการเขียนมือได้ จึงไม่ได้ให้ความรู้สึกผิดธรรมชาติมากนัก

แล้วอะไรคือปัญหาที่แท้จริงของ คอมิค แซนส์ จริงๆ แล้วผู้เขียนได้มีการสปอยล์ถึงปัญหาไปแล้วในช่วงต้น คือการเลือกใช้งานในบริบทที่ผิด รวมถึงเรื่องการใช้งานที่มากเกินความจำเป็น (Overused) กล่าวคือเราสามารถพบเห็น คอมิค แซนส์ ได้ตามที่ต่างๆ ในลักษณะการใช้งานที่แตกต่างกันอย่างไม่จำเป็น นอกจากนี้ยังมีเรื่องของการเลือกใช้งานที่อยู่ภายใต้บริบทที่ไม่เหมาะสม เช่นป้ายเตือนต่างๆ จดหมายที่ต้องการความเป็นทางการ หรือแม้กระทั่งเอกสารทางการต่างๆ นั่นก็หมายความว่า ความชิงชังที่เกิดขึ้นจึงไม่ควรผลักไปสู่ฝั่งของหน้าตาแบบของตัวอักษร แต่ควรเป็นฝั่งของผู้ใช้ที่เลือกใช้งานผิดประเภทจนเกิดเป็นการสร้างภาพจำที่เกินไป ด้วยตัวมันเองจึงไม่ได้มีความผิดอะไรที่เราจะต้องไปเกลียดชัง ดังคำกล่าวของของ วินเซนท์ คอนแนร์ ผู้ออกแบบตัวอักษร คอมิค แซนส์ ที่เคยกล่าวเอาไว้ว่า “ถ้าคุณชอบ คอมิค แซนส์ คุณคงไม่รู้อะไรเลยเกี่ยวกับการเลือกใช้ตัวอักษร แต่ถ้าคุณเกลียด คอมิค แซนส์ คุณก็ไม่รู้อะไรเลยเกี่ยวกับการเลือกใช้ตัวอักษรเช่นกัน และคุณควรจะหางานอดิเรกอื่น” (if you love Comic Sans, you don’t know anything about typography. But if you hate Comic Sans, then you don’t know anything about typography either…and you should get another hobby)

แล้วคุณเองล่ะ ชอบหรือเกลียด คอมิค แซนส์? 😉