EQ (อีคิว)

Read it in Loop | Loopless

➜ สำหรับคนทั่วไปแล้ว EQ อาจหมายถึง Emotional Quotient หรือความฉลาดทางอารมณ์ แต่สำหรับนักออกแบบที่คุ้นเคยกับการเลือกฟอนต์ภาษาไทย ชื่อนี้อาจทำให้นึกถึงฟอนต์ของ คัดสรร ดีมาก EQ ที่ไม่ได้เกี่ยวข้องอะไรกับ Emotional Quotient แต่มาจากคำว่า Equalizer ซึ่งเป็น “อุปกรณ์ด้านระบบเสียงชนิดหนึ่งที่ใช้สำหรับลด เพิ่ม หรือชดเชยย่านความถี่ของเสียงที่เกินหรือขาดหายให้อยู่ในระดับสัญญาณที่เหมาะสม” การหยิบชื่อ EQ มาใช้จึงเป็นการใช้ภาพอุปมาระหว่าง ‘เสียงที่ได้ยิน’ กับแบบตัวอักษรที่เป็น ‘เสียงที่มองเห็น’ จำนวนฟอนต์ในครอบครัว EQ จึงมีความหลากหลายกว่าฟอนต์ไทยโดยทั่วไป เพื่อรองรับการลด เพิ่ม ปรับ เสียงที่เกินหรือขาดหายให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมกับการสื่อสาร

แม้จะออกแบบขึ้นตั้งแต่ปี 2012 แต่ EQ ยังถูกเปลี่ยนแปลงมาโดยตลอดหลังจากนั้น และไฮไลท์สำคัญจริงๆ เกิดขึ้นเมื่อปี 2013 ในช่วงที่ Apple กำลังมองหาฟอนต์ภาษาไทยเพื่อมาทำหน้าที่เป็น MarCom Font สำหรับใช้สื่อสารกับกลุ่มเป้าหมายที่เป็นคนไทย

ท้ายที่สุด Apple เลือก Sukhumvit (ฟอนต์เรือธงอีกตัวของ คัดสรร ดีมาก) และต้องบรรจุตัวละตินให้รวมอยู่ในไฟล์ Sukhumvit Set ซึ่งควรจะเป็นฟอนต์ Myriad แต่ด้วยเหตุผลบางประการทำให้ Apple ไม่สามารถรวม Myriad เข้าไปใน Sukhumvit Set ได้ Apple จึงเลือกแบบละตินของ EQ มาทำหน้าที่แทน ทำให้ EQ เฉพาะตัวละตินต้องถูกปรับสัดส่วนใหม่ให้สอดคล้อง และสามารถทำงานร่วมกันกับทั้ง Sukhumvit ภาษาไทย และ Myriad ได้

EQ โดยเฉพาะตัวละติน จึงคล้ายกับเป็นญาติห่างๆ ของ Sukhumvit หากมองในแง่ของสัดส่วนของแบบ

ในเวอร์ชั่นภาษาไทย EQ ก็ประสบกับเหตุการณ์คล้ายๆ กัน เมื่อ SC Asset ว่าจ้างให้ คัดสรร ดีมาก ออกแบบฟอนต์เฉพาะสำหรับองค์กร แต่ต้องการแค่ภาษาไทยแบบมีหัว (Loop terminal) หลังจากการค้นคว้าข้อมูล และรูปแบบการใช้ตัวอักษรของแบรนด์ ทีมออกแบบเห็นว่าแค่ฟอนต์แบบมีหัวไม่สามารถครอบคลุมการใช้งานตามความเป็นจริงได้ จึงเสนอให้ทำฟอนต์แบบไม่มีหัวเพิ่ม (Loopless terminal) ซึ่งทาง SC Asset เห็นด้วยกับคำแนะนำนี้ แต่ติดเงื่อนไขบางประการ การออกแบบฟอนต์อีกชุดขึ้นมาใหม่นี้ ทีมออกแบบจึงเสนอไอเดียการจัดทำฟอนต์ในแบบ Premier โดยเลือกฟอนต์ขายปลีกของ คัดสรร ดีมาก ที่ยังไม่ได้เปิดขายอย่างเป็นทางการมาปรับปรุงแบบให้เข้ากับแบรนด์มากขึ้น

จากเงื่อนไขดังกล่าว ทีมออกแบบเห็นว่า EQ คือฟอนต์ที่ตอบโจทย์ได้มากที่สุดในช่วงเวลานั้น จึงเป็นอีกครั้งที่ EQ ต้องเปลี่ยนแปลงตัวเองเพื่อให้มีความเหมาะสมกับการใช้งานในนามของ SC Asset โดยลดทอนความสะดุดตาของแบบตัวอักษร และวรรณยุกต์ดั้งเดิมบางตัว เพื่อควบคุมรสชาติโดยรวมให้ไปด้วยกันกับบุคลิกของแบรนด์อย่างลงตัว

อีกหนึ่งประสบการณ์ของ EQ คือการเป็นฟอนต์ชุดแรกของ คัดสรร ดีมาก ที่ถูกขยายน้ำหนักโดยใช้เทคนิค Multiple Masters (MM) หรือการวาดตัวอักษรน้ำหนักที่หนาและบางที่สุด เพื่อเป็นขอบเขตของน้ำหนักทั้งหมดที่จะเกิดขึ้น เช่น ฟอนต์ถูกวางแผนให้มี 6 น้ำหนัก Thin Light Regular Medium Bold Black น้ำหนักที่ต้องวาดให้เสร็จสมบูรณ์จะมีแค่ Thin และ Black ส่วนน้ำหนักที่อยู่ระหว่างกลาง สามารถใช้เทคนิค MM คำนวณออกมาโดยอัตโนมัติ ซึ่งแน่นอนว่ามันย่อมไม่สมบูรณ์แบบอย่าง Light กับ Black ที่ถูกเขียนทีละตัวโดยนักออกแบบ เนื่องจากการออกแบบตัวอักษรยังมีจุดที่เรียกร้องการตัดสินใจจากนักออกแบบ MM จึงไม่ใช่เครื่องมือเทวดาที่จะบันดาลให้งานจบได้โดยสมบูรณ์ในตัวเอง ดังนั้นการใช้เทคนิค MM จึงมีความสำคัญเฉพาะในแง่ของการช่วยประหยัดเวลา แทนที่จะต้องวาดทีละน้ำหนักเหมือนที่เคยเป็นมา นักออกแบบสามารถใช้คำสั่ง MM แล้วค่อยมาเก็บรายละเอียดให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น

นอกจาก MM อีกเทคนิคที่ถูกนำมาทดลองคือ UFO Rounded ซึ่งเป็นคำสั่งเชิงเทคนิคที่สามารถทำให้ฟอนต์ทั้งชุดกลายเป็นฟอนต์ขอบมน (Rounded) ได้ภายในไม่กี่คลิก ก็เหมือนกับ MM คือนักออกแบบก็ต้องตรวจสอบความเที่ยงตรงของแบบว่าสอดคล้องกับเจตนาที่วางไว้หรือไม่ รวมถึงการจัดการกับรายละเอียดเล็กน้อยที่ทำให้แบบที่ออกมาไม่ตรงกับแนวคิดที่กำหนดไว้

EQ จึงนับเป็นฟอนต์ชุดแรกของ คัดสรร ดีมาก ที่ได้ลองใช้เทคนิคใหม่ และทำฟอนต์ต่างสไตล์ (Upright, Italic, Rounded) ในชุดครอบครัวไปพร้อมๆ กัน จากเดิมที่ต้องทำทีละสไตล์ ซึ่งจะมีปัญหามากเมื่อต้องแก้แบบที่สไตล์ใดสไตล์หนึ่ง ก็ต้องกลับไปแก้แบบที่เสร็จไปก่อนหน้าแล้วอีกครั้ง ทั้ง MM และ UFO Rounded จึงมีประโยชน์อย่างมากสำหรับนักออกแบบในการทำงานเชิงปริมาณในเวลาอันจำกัด

และทั้งหมดนี้คือเรื่องราวการเดินทางเกือบทศวรรษของ EQ จากแบบร่างที่รอวันสมบูรณ์ แบบตัวอักษรที่ต้องแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าหลายต่อหลายครั้ง แต่ไม่ใช่เพราะขาดการวางแผนที่ดี หากแต่เป็นการยอมรับโอกาสอันท้าทายที่เกิดจากข้อจำกัดเชิงธุรกิจ การถูกทดลองโดยใช้เทคนิคใหม่ๆ จนถึงวันนี้ที่ EQ หมดภาระที่จะต้องปรับตัวให้เข้ากับใคร และเป็นวันที่ได้แสดงตัวตนของตัวเองอย่างที่ควรจะเป็นจริงๆ