Kamolkarn Kosolkarn
Kamolkarn Kosolkarn
  • Writer: Kamolkarn Kosolkarn
  • Cover Design: Pokpong Suwan
  • Tag: BITS

Hangul surfs on Korean wave in Thailand

Read it in Loop | Loopless

➜  จูร่ง คิม (Chorong Kim) คือนักออกแบบตัวอักษรภาษาเกาหลีจากค่ายฟอนต์ Sandoll ครั้งหนึ่งเธอเคยสั่งสมประสบการณ์และเป็นผู้ร่วมพัฒนาฟอนต์ทองหล่อกับ คัดสรร ดีมาก งานบิทส์ในครั้งนี้เป็นการนำเสนอลักษณะการใช้งานและการปรับแบบตัวอักษรภาษาเกาหลีหรือ ฮันกึล (Hangul)  (Korean: 한글) ภายใต้บริบทประเทศไทย ที่ผลลัพธ์นั้นก่อให้เกิดการจุดประเด็นที่น่าสนใจ

จูร่งเริ่มต้นการบรรยายด้วยการนำเสนอลักษณะของฮันกึล  ตัวอักษรที่ใช้ในระบบการเขียนภาษาเกาหลี ความน่าสนใจอยู่ตรงที่การใช้งานตัวอักษรฮันกึลภายใต้บริบทประเทศไทย ที่จะได้พบการออกแบบฟอนต์ที่ประยุกต์ลักษณะของฮันกึลมา ทั้งป้ายร้านรวงต่างๆ ในกรุงเทพฯ ฉลากสินค้าหรือผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางที่ดูเหมือนว่ามีภาษาฮันกึล แต่แท้จริงแล้วแบบตัวอักษรเหล่านั้นไม่ได้เป็นฮันกึลที่แท้จริง เป็นเพียงการเขียนฟอนต์ไทยที่มีเส้นตรงและปรับหัวของตัวอักษรให้กลมซึ่งเป็นลักษณะบางส่วนที่นำมาจากฮันกึลเท่านั้น บรรจุภัณฑ์ต่างๆ ปรากฏฟอนต์ที่ดูเหมือนลายมือเหล่านี้ สำหรับสายตาของคนเกาหลีแล้วนั้นเป็นสิ่งอ่านได้ แต่แปลไม่ได้ การนำสไตล์ของฟอนต์ Sans Serif โดยเฉพาะสินค้าด้านอาหารและความสวยความงามมาปรับใช้แต่ปราศจากความสามารถในการอ่านนี้ ก็ส่งผลให้สื่อความหมายเปลี่ยนไปสิ้นเชิง

ตัวอย่างการใช้งานฟอนต์ที่นำเอาลักษณะของแบบตัวอักษรเกาหลีมาปรับใช้ในแบบตัวอักษรไทย (ที่มาภาพ)

ความผิดเพี้ยนนี้เป็นที่มาของคำถามว่า แล้วแบบตัวอักษรเกาหลีที่ถูกต้องนั้นเป็นอย่างไร คำตอบจากจูร่งคือฮันกึลที่ถูกต้องนั้นจะมีลักษณะเรียบร้อย สะอาดตา ถ้าหากเลือกฟอนต์ที่ใช้มีคุณภาพและมีมาตรฐาน ซึ่งปัญหาการเลือกใช้ฟอนต์ภาษาเกาหลีในบริบทไทยที่ผิดเพี้ยนนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร หนึ่งคือเป็นเพราะการใช้งานโดยที่ไม่รู้บริบท สองคือมาจากการที่ธุรกิจหรือเจ้าของไม่เลือกซื้อฟอนต์ มุ่งแต่จะใช้ฟอนต์ฟรี ซึ่งอาจไม่ได้ให้ผลลัพธ์ที่ถูกต้อง

ตัวอย่างบรรจุภัณฑ์สินค้าเพื่อความสวยงามที่มีการใช้แบบตัวอักษรฮันกึลอย่างถูกต้อง

เพราะว่าระบบการเขียนเป็นหนึ่งในอัตลักษณ์ที่ทรงพลังที่สุดของวัฒนธรรมเกาหลี ฮันกึลเป็นเหมือนสัญลักษณ์ของชาติและแบบตัวเขียนเป็นสิ่งยืนยัน คำถามต่อมาจึงเป็นเรื่องว่า การปรับใช้งานนี้เป็นเรื่องผิดหรือไม่? ไม่ว่าจะเป็นนักออกแบบผลิตภัณฑ์ ผู้ขาย และผู้ซื้อ จะต้องรู้เรื่องแบบตัวอักษรเกาหลีที่ปรากฏในประวัติศาสตร์การเขียน จะต้องทำให้เหมาะสมกับเป็นงานออกแบบจากเกาหลีจริงๆ แต่ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์การใช้งาน เพราะการปรับใช้ให้เหมาะสมกับท้องถิ่น (localized) ประยุกต์ตามช่พื้นที่ท้องถิ่นหรือแต่ละประเทศที่รับวัฒนธรรมต่างแดนเข้าไป

จูร่งยกตัวอย่างสำคัญในประวัติศาสตร์ไทย เปรียบเทียบกับแบบตัวอักษรภาษาไทยคือฟอนต์ “ฝรั่งเศส” ฟอนต์ที่มีเส้นคอนทราสที่ชัดเจนเพราะได้รับอิทธิพลโดยตรงมาจากฟอนต์ละติน ด้วยผู้ออกแบบคือมิชชันนารีที่เข้ามาเผยแพร่ศาสนาในช่วงเวลานั้นนั่นเอง สำหรับคนไทยในยุคนั้นถือว่าฝรั่งเศสเป็นฟอนต์ที่ไม่คุ้นชินและรู้สึกประหลาด เพราะไม่ใช่วิธีการเขียนแบบตัวอักษรไทยที่เป็นโมโนไลน์ น้ำหนักเส้นเท่ากันทั้งหมด แต่เมื่อเวลาผ่าน แบบตัวอักษรฝรั่งเศสก็เป็นที่นิยมมาก ถ้าหากลองจินตนาการว่าถ้าคนไทยในช่วงเวลานั้นไม่ยอมรับ ในวันนี้ก็อาจจะไม่เห็นฟอนต์ไทยที่มีความหลากหลายอย่างเช่นปัจจุบัน

ฟอนต์ “ฝรั่งเศส” และตัวอย่างการใช้งานในสื่อสิ่งพิมพ์

คำถามสำคัญที่ตามมาคือ จะทำความเข้าใจเพื่อการใช้งานที่ถูกต้องได้อย่างไร คำตอบคือสามารถทำได้ด้วยการสร้างความสัมพันธ์ หมั่นค้นคว้าเพื่อไปให้ถึงเป้าหมาย มองหางานออกแบบที่มีคุณภาพดี ศึกษาให้มากเพียงพอ จนกว่าจะไปถึงเป้าหมาย ตั้งแต่เรื่องของระบบภาษา ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม หรือถ้ามีเพื่อนเป็นคนท้องถิ่นที่ใช้ภาษานั้นๆ ได้อย่างแม่นยำ ศึกษาฟอนต์ที่มีคุณภาพที่ออกแบบโดยนักออกแบบมืออาชีพ

จูร่งทิ้งท้ายว่า ถ้าหากต้องการรู้เรื่องแบบตัวอักษรฮังกึลที่ถูกต้องนั้นสามารถทำได้หลายวิธี ไม่ว่าจะเป็นการดูซีรีส์เกาหลี พูดคุยกับเพื่อนหรือคนรู้จักที่เป็นคนเกาหลี เข้าเว็บไซต์ศูนย์การเรียนรู้ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติฮันกึล เข้าเว็บไซต์ที่มีฟอนต์ฮันกึลอย่าง Sandoll (sandollcloud.com) เพื่อศึกษาความหลากหลายกว่า 520 ฟอนต์ฮันกึลที่มีให้เลือกใช้

หน้าเว็บไซต์พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติฮันกึล 

ตัวอย่างฟอนต์ภาษาเกาหลีหลากหลายสไตล์ในหน้าเว็บไซต์ Sandoll